Shell mazot kaç derecede donar ?

Sarp

New member
Shell mazot kaç derecede donar? Asıl mesele sadece sıcaklık mı?

Kışın sabahın erken saatlerinde arabayı çalıştırmaya uğraşırken motorun marş alıp almayacağını düşünmek bile insanı geriyor. Özellikle gece boyunca dışarıda kalan dizel araçlarda “Mazot kaç derecede donar?” sorusu oldukça sık soruluyor. Fakat burada küçük ama önemli bir teknik ayrım var: Mazot, su gibi belirli bir sıcaklıkta bir anda buz kesilmez. Düşük sıcaklıkta içindeki bazı hidrokarbonlar kristalleşmeye başlar ve yakıtın filtreden geçişi zorlaşır. Bu nedenle “donma noktası” kadar bulutlanma noktası (cloud point) ve soğuk filtre tıkanma noktası (CFPP) gibi değerler de önemlidir.

Shell’in Türkiye’de satılan dizel yakıtları için belirli teknik standartlar geçerlidir. Shell Türkiye, V-Power Diesel dahil piyasaya sunulan dizel yakıtların TS EN 590 standardına uygun olduğunu belirtiyor.

Shell

Dolayısıyla tek bir “Shell mazot şu derecede donar” sayısı vermek teknik açıdan yanıltıcı olabilir.

Üstelik bu konu yalnızca otomobil kullanıcılarının teknik merakı olarak görülmemeli. Soğuk hava, ulaşım ve yakıt maliyetleri; gelir düzeyi, çalışma koşulları, yaşanılan bölge ve toplumsal rollerle de doğrudan bağlantılı. Bir aracın sabah çalışmaması, bazı insanlar için birkaç dakikalık can sıkıntısıyken bazıları için işe gidememek, gelir kaybetmek veya bakım masrafını karşılayamamak anlamına gelebiliyor.

Mazot gerçekten hangi sıcaklıkta donar?

Günlük dilde “donma” dediğimiz olay dizelde biraz farklı gerçekleşir. Dizel yakıt, farklı hidrokarbonların oluşturduğu bir karışımdır. Sıcaklık düştükçe özellikle daha ağır parafinik bileşenler kristalleşmeye başlayabilir. Bu kristaller yakıt filtresinde birikerek yakıt akışını azaltabilir.

Petrol sektörüne ilişkin teknik materyaller de dizelin düşük sıcaklıklardaki davranışının yakıtın içeriğindeki hidrokarbonlarla bağlantılı olduğunu ve yakıtın kullanım sıcaklığında akışını koruması gerektiğini vurguluyor.

Petrol Sanayi Derneği

Bu nedenle üç farklı kavramı birbirinden ayırmak gerekir:

Bulutlanma noktası: Yakıtta parafin kristallerinin görülmeye başladığı sıcaklıktır.

CFPP: Yakıtın standart bir filtre üzerinden belirli koşullarda geçişinin artık mümkün olmadığı sıcaklığı ifade eder.

Donma noktası: Günlük kullanımda kullanılan genel bir ifade olsa da dizel için tek başına yeterince açıklayıcı değildir.

Örneğin Shell’in Türkiye’de kurumsal kullanıma sunduğu GTL yakıtında CFPP değeri -20°C olarak açıklanıyor. Shell ayrıca bu ürünün bulutlanma noktasının bundan biraz daha yüksek olduğunu belirtiyor.

Shell

Ancak burada önemli nokta şu: Shell GTL ile normal istasyondan alınan standart dizeli aynı ürün gibi değerlendirmemek gerekir.

Shell, GTL ürününü doğal gazdan Fischer–Tropsch yöntemiyle üretilen sentetik bir yakıt olarak tanımlıyor ve özellikle -20°C ve altındaki sıcaklıklarda kullanım avantajına dikkat çekiyor.

Shell

Dolayısıyla internette karşılaşılan “Shell mazot -20 derecede donar” gibi kesin cümleler, hangi Shell dizel ürününden söz edildiği belirtilmediğinde eksik kalır.

Peki normal Shell dizel kışın neden sorun çıkarabilir?

Bir aracın yakıt sisteminde sorun yaşaması yalnızca dış hava sıcaklığına bağlı değildir.

Yakıtın mevsimsel özellikleri, aracın yakıt filtresinin durumu, depoda su bulunması, yakıt sisteminin genel bakımı, aracın yaşı ve üreticinin kullandığı yakıt sistemi gibi birçok faktör devreye girer.

Shell Türkiye, ülkemizde piyasaya sunulan yakıtların Avrupa Birliği standartları ve EPDK tarafından belirlenen teknik düzenlemelere uygun olması gerektiğini belirtiyor.

Shell

Bu da “kış geldi, Shell mazot kesin donar” şeklindeki genellemelerin doğru olmadığını gösteriyor.

Daha doğru soru şudur:

Kullanılan yakıt, bulunulan bölgedeki sıcaklıklara ve aracın yakıt sistemine uygun mu?

Örneğin Ankara'nın yüksek ve soğuk bir bölgesinde gece dışarıda kalan bir araçla Akdeniz kıyısında kullanılan bir aracın maruz kaldığı koşullar aynı değildir.

Aynı şekilde -5°C sıcaklıkta çalışan iki dizel araçtan birinde sorun yaşanırken diğerinin sorunsuz çalışması da mümkündür. Bu durum yakıtın yanı sıra filtre, akü, kızdırma bujileri ve motorun bakım durumuyla ilişkili olabilir.

Soğuk hava neden sınıfsal bir mesele haline gelebilir?

Burada konu biraz daha ilginç hale geliyor.

“Aracın çalışmadıysa servise götür” tavsiyesi teknik açıdan basit görünebilir. Fakat herkesin ekonomik koşulları aynı değildir.

Yüksek gelirli bir kişi için soğuk bir sabah aracın çalışmaması taksiye binmek veya özel servisten yardım almak anlamına gelebilir. Asgari ücretle çalışan ya da gelirini günlük kazanç üzerinden elde eden bir kişi için ise aynı problem işe geç kalmak, o günün gelirini kaybetmek veya pahalı bir tamir faturasıyla karşılaşmak anlamına gelebilir.

Özellikle küçük işletme sahipleri, kuryeler, servis şoförleri, taksiciler, tarım çalışanları ve ağır vasıta sürücüleri için araç yalnızca bir ulaşım aracı değildir. Araç aynı zamanda gelir üretme aracıdır.

Bu nedenle yakıtın soğuk hava performansı hakkında konuşurken sınıf meselesini tamamen görmezden gelmek eksik bir değerlendirme olur.

Bir yakıt sisteminin kış şartlarında sorun çıkarması, ekonomik olarak zaten kırılgan durumda olan bir kişinin yaşamında zincirleme sonuç yaratabilir:

soğuk hava → araç sorunu → işe geç kalma → gelir kaybı → bakım masrafı → borçlanma baskısı

Bu zincirin herkes için aynı sonuçları doğurmadığını kabul etmek gerekiyor.

Toplumsal cinsiyet burada neden konuşulmalı?

İlk bakışta mazotun sıcaklık karşısındaki davranışıyla toplumsal cinsiyet arasında hiçbir bağlantı yokmuş gibi görünebilir. Teknik açıdan yakıtın moleküler yapısı elbette kadın veya erkek değildir. Fakat aracın bakımı, arıza durumunda sorumluluğun kimde olduğu ve teknik bilgiye erişim toplumsal olarak şekillenebilir.

Bazı ailelerde otomobilin yakıt, yağ, akü ve bakım işleri otomatik olarak erkeklerin sorumluluğu kabul edilir. Böyle bir ortamda kadın sürücü, yakıt filtresi veya kışlık dizel konusunda bilgi sahibi olmak istese bile çevresinden “Sen bunlarla uğraşma” yaklaşımı görebilir.

Bu noktada kadınların deneyimlerini küçümsememek önemli.

Bir kadın sürücünün soğuk havada aracı çalışmadığında yaşadığı problem yalnızca mekanik bir problem olmayabilir. Yardım istemek zorunda kalmak, serviste ciddiye alınmama endişesi, teknik terimleri bilmediği için gereksiz masraf çıkarılacağı korkusu veya çevrenin “araba işlerinden anlamıyor” şeklindeki önyargısı da sürece eklenebilir.

Ama burada bütün kadınların aynı deneyimi yaşadığını söylemek de doğru olmaz.
 
Üst